een reis met contrasten

Het was een reis van contrasten. Het was wel eens onduidelijk wie de grootste attractie was; de Syriers of wij.

Picasa albums Midden-Oosten reis

Amman, Jerash, Damascus en Palmyra:
https://picasaweb.google.com/jur.kingma.uden/AmmanGerasjDamascusEnPalmyria?feat=email#

Jordanie Syrie door de ogen en camera van Gu: https://picasaweb.google.com/jur.kingma.uden/JordanieSyrieDoorDeCameraVanGu?feat=email#

Krak des Chevaliers, Hama, Aleppo: https://picasaweb.google.com/jur.kingma.uden/KrakDesChevaliersHamaAleppo?feat=email#

Baalbeck Petra: https://picasaweb.google.com/jur.kingma.uden/BaalbeckPetra?feat=email#

Gu in Arabie: https://picasaweb.google.com/jur.kingma.uden/GuInArabie?feat=email#

Fotograaf Gu in het Midden-Oosten: https://picasaweb.google.com/jur.kingma.uden/FotograafGuInHetMiddenOosten?feat=email#

Een Romeinse zaagmolen in Jerash (Gerasa)

Tijdens onze rondwandeling door de ruïnestad Jerash, het Romeinse Gerasa in Jordanië, zag ik in de tempel van Artemis een houten reconstructie van een watermolen. Het bijzonder was dat het een zaagmolen was om steen te zagen. Als auteur van twee hoofdstukken in het boek Cornelis Corneliszoon van Uitgeest wist ik meteen dat dit iets bijzonders was. Cornelis heeft in Holland aan het einde van de 16de eeuw een patent gekregen voor de windmolen met krukas voor het zagen hout. (http://www.dehoopuitgeest.nl/corneliszoon.html) Er was bij de tempel een bord met uitleg. In 1927 waren hier bij opgravingen restanten van een watermolen gevonden. Er waren ook stukken steen gevonden met zaagsneden. Zo kwam men tot de reconstructie van deze watermolen. De Romeinse orator en dichter Ausonius had zo’n zaagmolen gezien in de buurt van de Moezel. (http://en.wikipedia.org/wiki/Ausonius). Historici waren heel lang van mening dat de Romeinen in technisch opzicht weinig voorstelden. De oorzaak zou liggen in de beschikbaarheid van goedkope slavenarbeid. Niets blijkt echter minder. De Romeinen waren in staat tot het maken van complexe bouwwerken maar ook ingewikkelde houten machines zoals tredmolenkranen en watermolens. (http://en.wikipedia.org/wiki/Roman_engineering). De meeste watermolens waren om graan te malen. James Pennington heeft een mooi verhaal geschreven over de Romeinse watermolens. Het grootste Romeinse watermolencomplex lag bij Barbegal in de buurt van Arles in Zuid-Frankrijk. Hij schrijft ook over de watermolen in Jerash. Deze werd volgens hem gebouwd tijdens de regering Keizer Justinianus. Hij dateert de bouw ergens tussen 527 en 565 A.D. Na de aardbeving van 749 werd Jerash verlaten en is de watermolen waarschijnlijk ook vernietigd. (http://hellos.com/roman-civ/Roman_power_sources.pdf)
Het bord met uitleg in de tempel van Artemis vermeldt dat het hier om een krukas gaat die bij de Romeinen en Byzantijnen bekend was, maar pas in de 14de eeuw in West-Europa opdook. Nadere inspectie leert dat je hier eerder van een excentriek dan van een krukas zou moeten spreken. Beide oplossingen zijn geschikt om een ronddraaiende beweging in een heen- en weergaande beweging om te zetten.
De replica in Jerash is in 2007 gebouwd door een groep Franse scholieren van het Lycee Professionel Emile Delatoille. (http://www.star.com.jo/main/index.php?option=com_content&view=article&id=10084&catid=30:jordan&Itemid=109)

Duizend en een nacht in de soek in Damascus

 

De Arabische soek is een grote theatervoorstelling. Alle aspecten van het menselijk leven komen aan bod. Ieder mag zijn zijn gedachten projecteren op dit beeld. het beeld doet mij denken aan de verhalen uit de vertellingen van duizend en een nacht.

Baalbeck

De Jordan Times.

Maandag 28 februari 2011: De Jordan Times.
Om 4 uur ( 3 uur Nederlandse tijd) werden we gewekt want om 5 uur gingen we met de bus naar het vliegveld. De security en de bureaucratie waren weer uitbundig. Het bakje met o.a. mijn GSM viel van de band. Het toestel lag in vier onderdelen op de vloer. Gelukkig bleek alles nog te werken.
De taxfree had een gigantische voorraad cosmetica. De whisky was iets goedkoper als in Nederland.
In het vliegtuig kreeg ik de Jordan Times. Op de voorpagina uiteraard de toestand in Libië. Verder onlusten in Oman en Tunesië. Maar ook de hervormingsvoorstellen die er toe zouden kunnen leiden dat er gekozen kabinetten komen. Daarom moet er o.a. een nieuwe kieswet komen. De verkeerschaos van zondag zou zijn veroorzaakt door een autorally van de Koninklijke Jordaanse Automobiel club die de verjaardag van de Koning vierde. Er waren heel veel toeschouwers. Het is maar hoe je er naar kijkt.
Tijdens deze vakantie las ik “ The House of Wisdom” van Jonathan Lyons. Dat gaat er over hoe de Arabieren in de 8e tot 10e eeuw de wetenschappelijke kennis van de Grieken, Romeinen, Indiërs, Perzen en Chinezen verzamelden en verder ontwikkelden. Vooral astronomie en kaart maken kwamen tot grote bloei. Het Astrolabium werd een belangrijk instrument. In de 11de eeuw begon monniken voorzichtig vanuit West-Europa deze kennis over te nemen. Zij reisden in het kielzog van de Kruistochten naar de Levant. Vooral Antiochië (het huidige Turkse Antakya) was een centrum van kennisoverdracht. De periode van de Kruistochten vormden niet de meest verheffende bladzijde uit de geschiedenis van de Westerse beschaving. De Kruistochten waren uitgelokt door de verwoesting van de kerk van het Heilig Graf in Jerusalem. Maar Paus Urbanus II gebruikte de externe Islamitische vijand graag om zijn macht en gezag te verstevigen. Veel Kruisvaarders waren slechts uit op eigen gewin. De wreedheden waren spreekwoordelijk.
Verder las ik Jason Goodwin, “Lords of the Horizon”. dat gaat over de geschiedenis van het Ottomanse rijk, dat een groot deel van de Islamitische wereld onder controle kreeg. Zij waren na de Romeinen de eerste die een staand leger onderhielden. Ze ontwikkelden een effectieve bureaucratie ten behoeve van belastingheffing. Het rijk was echter vooral afhankelijk van buit van veroverde landen. Men regeerde op indirecte wijze de veroverde gebieden. Lokale potentaten werden in het zadel gehouden. Andere geloven werd niets in de weggelegd, zolang men maar belasting betaalde. Toen het rijk zijn natuurlijke grenzen had bereikt, de Balkan, delen van het huidige Rusland, de Kaukasus, De Levant , Egypte en de Magreb, trad het verval op. In de zeeslag van Lepanto (1571) werd de maritieme drang naar het westen afgewend door het Habsburgse wereldrijk. Het mislukte beleg van Wenen (1683) markeerde het einde van de opmars naar Centraal Europa. In onze geschiedschrijving is geen aandacht voor er de veel belangrijker verloren veldslagen tegen het Perzische rijk. Vanaf die tijd ging het rijk langzaam desintegreren. Het rijk keerde zich steeds meer naar binnen en was niet geïnteresseerd in technische vernieuwingen. De verschillende delen kregen een steeds grotere zelfstandigheid. In de 18de eeuw nam Rusland grote stukken. In de 19de eeuw werden geleidelijk Griekenland en de Balkan landen zelfstandig. Engeland en Frankrijk koloniseerden belangrijke delen van Noord Afrika en de Levant. Na de tweede wereldoorlog kregen deze landen hun zelfstandigheid. Een aantal koos in de jaren zestig, mede vanwege opportunisme in de Koude Oorlog, voor het Oost-Europese model. Dat droeg niet bij tot maatschappelijke vernieuwing. Veel van die landen maken nu een inhaalslag. Het lijkt nu vooral om de jeugd te gaan. Maar op de achtergrond spelen de sterk verhoogde voedselprijzen. En het feit dat zelfs hoge economische groeicijfers de bevolkingsgroei niet bij kunnen houden. De enorme bevolkingsgroei maakt ook dat er zo veel jeugdwerkeloosheid is. De een spreekt over Arabian Spring, De ander of Muslim Awakening of Arabic Awakening.
We zagen dat de meeste kamelendrijvers smartphones hadden. In de hele woestijn was ontvangstbereik. Overal zie je schotelantennes. Deze combinatie maakt dat de totalitaire staten hun informatiemonopolie kwijt zijn. Veel mensen die we spreken maken duidelijk dat ze alles volgen en dat ze zich ongerust maken, bijvoorbeeld over wat het betekent voor het toerisme. Men doet alles om het idee weg te nemen dat er mogelijk nieuwe Irans komen. Wij voelden ons in ieder geval heel plezierig te midden van al deze gebeurtenissen.

een boerkini in de Dode Zee.

Zondag 27 februari 2011: een boerkini in de Dode Zee.
We vertrokken om 7 uur uit Aqaba. We reden over de autoweg langs de grens met Israël door de Arabische vallei. De Jordaniër kunnen hier pas sinds 1995 komen, toen Israël en Jordanië een vredesverdrag sloten. Er zijn zelfs nog een aantal Israëlische farms. Het grootste deel is niemandsland dat wacht op ontginning. We reden naar de Dode Zee; het laagste gebied ter wereld, zo'n 500 beneden de zeespiegel. De Dode Zee neemt snel in grootte af omdat zowel de Israëliërs als de Jordaniërs veel water gebruiken voor de steden en voor de landbouw. Er zijn plannen om pijpleidingen aan te leggen van de Golf van Aqaba naar de Dode Zee, zodat de Dode Zee op peil kan blijven. Bovendien kan er elektriciteit worden opgewekt door het grote verval. Maar dan moet er eerst vrede in het Midden-Oosten komen. In de buurt van de Dode Zee waren Potas- en mangaanwinningsbedrijven. Verder kwamen we veel boerderijen tegen waar tomaten, aardbeien en komkommers worden gekweekt. Vrachtwagens vol tomaten gingen richting Amman. We stopten enige uren bij een resort aan de Dode Zee. Vlakbij was de zuil van de vrouw van Lot. In de Bijbel staat dat zij in een zoutpilaar veranderde omdat zij omkeek naar Sodom en Gomorra, dat door God met vuur werd gestraft voor haar zonden. Dus vlakbij deze poel des verderfs kregen wij de kans om in de zoute Dode Zee te drijven. Ik werd door Gu en twee vrouwen in positie gehouden. Dat ik door drie vrouwen drijvende wordt gehouden zal niet veel vaker voor komen. Er waren mensen die zich lieten fotograferen terwijl ze op hun rug in zee een boek lazen. We zagen ook een jonge Jordaanse vrouw in “full dress” die pootje baadde in de Dode Zee. Haar man of verloofde rolde ook zijn broekspijpen van zijn spijkerbroek op. Als contrast met dit Victoriaanse tafereel fungeerden al die witte lijven van de toeristen. En sommigen hadden zich ingesmeerd met geneeskrachtige modder. Dat maakte het verschil nog groter. Het is steeds moeilijk voor ons te begrijpen dat de vrouwen deze bedekkende kleding dragen. Maar zoals ik van mijn kinderen leerde: kleding is een statement. Ik heb deze twee weken zo veel van die vrouwen in dit soort kleding gezien, dat ik niet geloof dat het afgedwongen is. Het is een manier om iets uit te drukken. Misschien moeten we het zien als de reformatie in Nederland in de 16de en 17de eeuw. Het Protestantse geloof was een manier om de afkeer van de Spanjaarden vorm te geven. Verder is het een manier van groepsbinding. Op weg naar Amman kwamen wij langs Duitse kuuroorden en langs de plaats waar Johannes Jezus gedoopt zou hebben. Kortom de Bijbel en de Koran zijn overal. Aan de Dode Ze was het zonnig en zo'n 25 graden. Amman ligt ruin 2000 meter hoger: het was er 15 graden en het waaide. De winterkleren kwamen weer uit de koffer. In Amman was een verkeerschaos vanwege een grote Pro-Koning Abdullah demonstratie. Op de BBC was weer veel over Libië. De Arabische lente is daar nog niet gekomen.